ท่ามกลางอัตราการเกิดที่ลดลง ความร่วมมือครั้งนี้ชวนมองอีกด้านของโจทย์ประชากรไทย ทุกคนควรมีข้อมูล คำปรึกษา และทางเลือกที่เข้าถึงได้ เพื่อกำหนดอนาคตครอบครัวตามความพร้อมของตนเอง
เนื่องในวันคุมกำเนิดโลก 26 กันยายน 2569 ออร์กานอน ประเทศไทย ร่วมกับสมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทย และสมาคมเภสัชกรรมชุมชน (ประเทศไทย) ผลักดันการเข้าถึงข้อมูลและบริการด้านอนามัยการเจริญพันธุ์ ภายใต้แนวคิด “A Choice for All – Agency, Intention, Access” หรือการมีสิทธิตัดสินใจ ความตั้งใจ และการเข้าถึงทางเลือกสำหรับทุกคน
ความร่วมมือนี้เกิดขึ้นในช่วงที่ไทยกำลังเผชิญอัตราการเกิดต่ำ ข้อมูลของกองทุนประชากรแห่งสหประชาชาติระบุว่าอัตราเจริญพันธุ์ของไทยอยู่ที่ประมาณ 1.08 คนต่อผู้หญิงหนึ่งคน ต่ำกว่าระดับทดแทนประชากรที่ 2.1 คน อย่างไรก็ตาม การรับมือกับการเปลี่ยนแปลงประชากรยังต้องคำนึงถึงสิทธิและความพร้อมของผู้ที่กำลังตัดสินใจว่าจะมีบุตรหรือไม่ และเมื่อใด
นายโม ยาซิน ผู้บริหารออร์กานอน ประเทศไทย กล่าวว่า ไทยต้องรับมือทั้งการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่น และอัตราการเจริญพันธุ์ที่ต่ำมากไปพร้อมกัน เขาเห็นว่าการลดอุปสรรคในการเข้าถึงข้อมูล คำปรึกษา และบริการ ต้องอาศัยความร่วมมือจากภาครัฐ บุคลากรสุขภาพ ภาคธุรกิจ สถานศึกษา ครอบครัว และภาคประชาสังคม
สมาคมวางแผนครอบครัวฯ เสนอ 4 แนวทาง
รศ.ร.อ.นพ.มานพชัย ธรรมคันโธ นายกสมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทย เสนอให้พัฒนาการสนับสนุนประชาชนในสี่ด้าน ได้แก่ เพศศึกษาที่เหมาะกับวัยและนำไปใช้ได้จริง บริการที่เข้าถึงง่ายและเป็นมิตรกับคนรุ่นใหม่ การลดความเข้าใจผิดโดยส่งเสริมความรับผิดชอบร่วมกันของทุกเพศ และการประสานงานระหว่างระบบสุขภาพ สถานศึกษา กับชุมชนอย่างต่อเนื่อง
หัวใจของข้อเสนอนี้คือ การมี “ทางเลือก” ต้องมากกว่าการรู้จักวิธีคุมกำเนิด ประชาชนควรเข้าใจทางเลือกที่เหมาะกับตนเองและเข้าถึงบริการได้จริง โดยไม่ต้องเผชิญการตีตรา
ร้านยาอาจเป็นจุดเริ่มต้นของคำปรึกษา
ภก.ดร.กฤติน บัณฑิตานุกูล อุปนายกสมาคมเภสัชกรรมชุมชน (ประเทศไทย) ชี้ว่า ร้านยาชุมชนเป็นหนึ่งในสถานที่แรกที่ผู้หญิงและเยาวชนอาจเลือกเข้าไปขอคำปรึกษาเมื่อกังวลเรื่องการคุมกำเนิดหรือการตั้งครรภ์ไม่พร้อม บทบาทของเภสัชกรจึงครอบคลุมการรับฟัง ประเมินความเหมาะสม ให้ข้อมูล และแนะนำการรับบริการต่อเมื่อจำเป็น สมาคมฯ ระบุว่าพร้อมร่วมพัฒนาความรู้และศักยภาพของร้านยาให้เป็นพื้นที่ให้คำปรึกษาที่เป็นมิตรกับผู้รับบริการ
ประเด็นเรื่องการเข้าถึงสอดคล้องกับแนวทางล่าสุดขององค์การอนามัยโลก ซึ่งเน้นให้ประชาชนมีวิธีคุมกำเนิดที่หลากหลายและได้รับข้อมูลเพียงพอสำหรับเลือกวิธีที่ตรงกับความต้องการของตน
สำหรับประเทศไทย ความร่วมมือครั้งนี้จะมีความหมายในทางปฏิบัติเมื่อข้อมูลที่ถูกต้อง คำปรึกษาที่เคารพการตัดสินใจ และบริการที่เข้าถึงได้ เชื่อมต่อกันตั้งแต่สถานศึกษาและชุมชนไปจนถึงร้านยาและสถานพยาบาล
